Những 'tội lỗi' của xe máy

Với " ", nói người Việt tự kéo chậm bước tiến văn minh cũng không hề ngoa ngôn. sự thực là xe máy đã tác động xấu đến quờ quạng nền kinh tế, văn hóa, quy hoạch thị thành, thói quen, đạo đức, cách sống của người dân Việt Nam chứ không chỉ còn là vấn đề về an toàn liên lạc.

Xe máy, đối với nhiều quốc gia, được coi là một phương tiện liên lạc hiểm nguy, không khuyến khích dùng, thậm chí bị cấm ở nhiều thị thành. Với véc tơ vận tốc tức thời có thể bằng ôtô, nhưng sự an toàn lại chỉ như xe đạp, nó thực sự là một hung thần trên đường.

Tai nạn hàng ngày hàng giờ xảy ra trên khắp các nẻo đường Việt Nam đã chứng minh điều đó. Theo thống kê chưa đầy đủ thì bình quân một năm Việt Nam có khoảng 12.000 người chết vì tai nạn giao thông, chưa kể rất nhiều người bị thương dẫn đến tàn tật trong đó 90% tai nạn từ đường bộ và 70% tai nạn đường bộ là giữa xe máy với xe máy và giữa xe máy với ôtô. Đặc thù giao thông hẩu lốn với nhiều công cụ đi xen kẽ nhau nên bất lợi luôn thuộc về xe máy. Những cái chết thương tâm mà khi xảy ra thường không còn vẹn nguyên, nó giống như những cỗ máy xay thịt không những làm đau những người đã mất mà còn xoáy vào tim gan của những đứa ở lại .

chẳng thể phủ nhận, xe máy, nếu xét trên góc độ tiện dụng, cơ động, linh hoạt, thì sẽ là công cụ liên lạc không có đối thủ cạnh tranh. Nhưng hãy cùng nhau phân tách trên nhiều khía cạnh khác.

Quy hoạch và xe máy

Chính phủ hình như bế tắc trong việc quy hoạch đô thị. Hiện, hạ tầng kiến trúc lôm côm, nhà ống mọc lên như nấm không có cách gì khống chế. Những ngõ sâu tun hút ngoằn ngoèo chen chúc với những chợ tạm, chợ cóc chật chội rếch rác. Hàng quán thi nhau đua nở xâm lấn lòng hò. Nét đẹp tỉnh thành của những con phố sạch sẽ thanh quang với những hàng xe hơi, xe bus trật tự nối đuôi nhau là một viễn cảnh xa vời đối với các thành phố Việt Nam.

Vì sao vậy - nguyên nhân đến từ xe máy. Chỉ xe máy mới có thể luồn lách đến mọi ngóc ngách, dẫn đến việc khuyến khích người dân làm nhà trong ngõ mà không cần tuân thủ quy hoạch theo tiêu chuẩn chung. Thậm chí có những ngõ nhỏ tới nỗi chỉ đảm bảo cho một chiều lưu thông vẫn tồn tại như một minh chứng cho sự thuận tiện không gì thay thế được của xe máy.

Chỉ có xe máy mới có thể tùy tiện tấp vào thềm để chủ nhân vẫn ngồi trên yên, một chân chống xuống đất, thoải mái mặc cả mớ rau, con cá cho kịp bữa cơm chiều. Xe máy đã vô hình tạo điều kiện cho sự tồn tại của chợ tự phát, mặc cho cơ quan chức năng ra sức dẹp hàng ngày. Chỉ có xe máy mới dễ dàng dựng la liệt ngay trên hè để mua bán luận bàn hàng hóa, chiếm hết chỗ dành cho người đi bộ. Và như vậy, xe máy trở thành rào cản cho quy hoạch thành thị đương đại ở Việt Nam.

Phải đi xe máy trong những sáng mùa đông lạnh cắt da thịt ở miền Bắc, hoặc trong những cơn mưa trút nước đầm đầm, hay những trưa hè nóng đổ mồ hôi ở Sài Gòn, giữa biển xe máy san sát chen vai thích cánh, khói độc tỏa mù mịt, âm thanh đinh tai nhức óc, mới thấy hết sự khổ sở mà ai cũng phải chịu đựng. Điều đó tác động dần dần làm cho con người mất đi sự cảm thông lẫn nhau. Và khi ngồi trên xe máy nam không thể lịch lãm, nữ không thể dịu dàng.

Trên đường, những gương mặt hồ hởi tươi sáng hiếm dần, thay vào đó là sự cau có, bẳn gắt. Chỉ cần va quệt nhẹ là người với người sẵn sàng lao vào nhau chết sống. Không thiếu những vụ loạn đả, thậm chí giết người xuất phát từ những nguyên do rất nhỏ.

Khi ngồi trên xe máy, những người đàn ông không thể lịch lãm trong bộ complet, đàn bà khó mà váy đầm dịu dàng cao nhã. Mặc đẹp làm gì khi mà đằng nào cũng phải trùm bên ngoài chiếc áo chống nắng dài tới gót chân. Mái tóc uốn rập ràng mà làm gì khi phải đội lên đầu những "nồi cơm điện" nặng nề cục kịch.

Điều này tưởng không quan trọng, nhưng lại can hệ khá nhiều đến văn hóa ứng xử. Thật dễ hiểu. Nếu mọi người ai cũng ăn mặc đàng hoàng, lịch sự thì đối với nhau hẳn sẽ lịch sự, tử tế hơn.

nếp và lối sống

Điều đáng lo ngại nhất là tư duy xe máy đã ăn sâu vào tâm lý của người Việt. đa số người dân không thể tưởng tượng họ sẽ sinh hoạt như thế nào nếu thiếu xe máy. Một sự lệ thuộc hoàn toàn.

Thậm chí chỉ cách 100 m họ đã phải cần đến xe máy. Việc vào siêu thị mua thực phẩm sạch trở nên vô lý khi mà chỉ cần ngồi lên xe máy, phóng vèo ra chợ cóc đầu đường là có thể mua bất kỳ loại thực phẩm gì.

Cũng chính vì sự thuận tiện nhãn tiền tài xe máy mà mọi người mất dần lề thói đi bộ. Không có cảnh đoàn người sải bước trên thềm với tác phong công nghiệp đương đại như ở các nhà nước khác. Vì thật "đáng tiếc" là ở Việt Nam xe máy có thể phóng vào tận cổng cơ quan.

Cũng không ở đâu có nghịch lý như Việt Nam khi coi chiếc xe máy không chỉ thuần tuý là phương tiện giao thông, mà trở thành của để dành, thậm chí là cứ để phân biệt đẳng cấp xã hội. Từ đó đẩy tới một nghịch lý tiếp theo là giá một chiếc xe máy SH chả hạn, có thể đắt gần bằng một chiếc xe hơi loại làng nhàng tại các nước trong khu vực.

Việc thả nổi cho thị trường xe máy cũng đồng thời khiến cho nền công nghiệp ôtô không thể phát triển. Dẫn đến một nghịch lý khó có thể hài lòng được nữa là, giá ôtô gần như đắt nhất thế giới tại một nhà nước nghèo.

Chỉ có xe máy mới dễ dàng bỏ qua đèn đỏ, luồn lách, vượt làn, phóng nhanh, vượt ẩu... Điều tệ hại là, sự vi phạm giao thông công cộng của xe máy diễn ra quá thẳng thớm, lâu ngày thói xấu thành thân thuộc đối với thảy mọi người. Như vậy, xe máy góp phần đẩy nhanh sự xuống cấp về tinh thần an toàn giao thông vốn đã quá kém của người dân Việt Nam.

bạn đọc Tiên Phong