giờ các phương pháp chữa trị bệnh xơ gan đều không đem lại hiệu quả tuyệt đối bởi gan của người bệnh đã bị tổn thương nặng rất khó phục hồi. vì thế, quá trình phòng ngừa bệnh xơ gan để không gây ra các biến chứng là khôn xiết quan trọng.
tại sao bị xơ gan?
Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn tới xơ gan, thường gặp là: Do viêm gan siêu vi B, C, D; Do rượu; Do bệnh lý tự miễn dịch (hệ miễn dịch của thân tự tấn công gan); Các bệnh lý rối loạn chuyển hóa: Bệnh Wilson (bệnh do tích lũy đồng trong thân), bệnh Hemochromatosis (do tích lũy sắt), thiếu alpha 1- antitrypcin; Ứ máu ở gan kéo dài: Suy tim phải nặng kéo dài (bệnh lý gan - tim), hội chứng Budd-Chiari (tắc tĩnh mạch trên gan); Tình trạng tắc mật lâu ngày; Thuốc: Một số loại thuốc dùng lâu ngày có thể dẫn tới xơ gan; Tình trạng gan nhiễm mỡ không do rượu: Quá trình xơ hóa diễn ra chậm chạp, thường sau 10-20 năm.
Lạm dụng rượu bia có thể dẫn đến xơ gan.
Dấu hiệu nhận biết
Giai đoạn xơ gan còn bù: Đây là Giai đoạn đầu của bệnh xơ gan, lúc này gan vẫn còn chức năng khá tốt mặc dù đã hình thành các nốt sẹo. Người bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt, có thể chỉ cảm thấy hơi mỏi mệt, không làm việc được lâu, hay chán ăn, buồn nôn và sợ một số thức ăn (đặc biệt là những thức ăn chứa nhiều dầu mỡ). Sau khi ăn thường có cảm giác đầy bụng, khó tiêu. Đôi khi, bệnh nhân thấy đau tức vùng dưới sườn bên phải. Trên da vùng ngực, lưng và cổ của bệnh nhân có những vết “sao mạch” (đốm đỏ hình giống như hoa thị). Lòng bàn tay có thể bị ửng đỏ, danh từ y khoa gọi là “lòng bàn tay son”.
Việc phát hiện bệnh trong thời đoạn ban đầu này thường là ngẫu nhiên khi đi khám sức khỏe định kỳ, khi làm xét nghiệm tổng quát về chức năng gan, hoặc tình cờ phát hiện qua siêu thanh bụng.
thời đoạn xơ gan mất bù: Lúc này, gan đã bị hư hoại quá nhiều nên bắt đầu miêu tả sự suy giảm chức năng. Một số dấu hiệu tiêu biểu: Bụng ngày một to do ứ nước trong bụng (cổ trướng hay báng bụng). Vùng mắt cá chân có thể bị sưng, phù mềm. Bệnh nhân mệt mỏi, chán ăn, cảm giác bị suy nhược, sút cân mau chóng... Vàng da và vàng mắt, dễ bị bầm ở những chỗ tiêm chích, chảy máu răng, chảy máu cam. Phụ nữ có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc mất kinh, đàn ông có thể bị bất lực. Dưới bờ sườn bên phải có thể sờ thấy gan hơi cứng chắc và dưới bờ sườn bên trái có thể sờ thấy lá lách lớn.
Các biến chứng của xơ gan
Xơ gan là một trong những nguyên cớ hàng đầu gây tử vong. Trên thế giới, mỗi năm có hơn 20.000 người chết vì bệnh gan mạn tính và xơ gan. Một trong những biến chứng hiểm nguy thường gặp nhất của bệnh xơ gan là giãn tĩnh mạch. Khi gan bị xơ, dòng máu đi qua gan sẽ bị cản trở dẫn đến áp lực máu tại tĩnh mạch và các hệ nối cửa chủ tăng lên. Điều này sẽ dẫn tới việc tĩnh mạch thực quản và tĩnh mạch phình bao tử bị kéo giãn. Khi đến một chừng độ nào đó, tĩnh mạch sẽ vỡ, khiến cho máu trong thân thoát ra ngoài theo các con đường như nôn ra máu, đi ngoài ra máu,... Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng này, đặc biệt là với người bênh xơ gan, cần đưa đi cấp cứu tức thời để xử lý kịp thời.
Với giãn tĩnh mạch, thực tại Hiện nay người bệnh sẽ được điều trị bằng phương pháp truyền thuốc, truyền máu, nội soi bao tử cấp cứu để thắt hoặc để chích xơ các búi giãn tĩnh mạch. Suy thận xảy ra trên nền xơ gan, y khoa gọi là “hội chứng gan-thận”. Bệnh nhân đi tiểu ít dần rồi không đi tiểu được nữa, có thể gây tử vong.
Theo thống kê có tới 14-25% trường hợp bệnh nhân mắc bệnh xơ gan bị suy thận cấp. Đối với các bệnh nhân bị xơ gan, nguy cơ thận bị suy giảm chức năng đột ngột là hoàn toàn có thể xảy ra. Thường thì chúng hay xảy ra ở bệnh nhân mắc xơ gan cổ trướng. Cách chữa trị hội chứng gan thận là dùng các biện pháp bình phục gan. Lưu ý là người bệnh không nên dùng thuốc lợi tiểu mà nên làm theo chỉ dẫn của các bác sĩ chuyên ngành.
Khi mắc bệnh xơ gan, gan của người bệnh sẽ suy giảm chức năng và không lọc được các chất độc hại dẫn tới việc chuyển các chất độc hại cho thận. Bệnh não gan xảy ra do tác dụng lên não của các chất được gan chuyển hóa. Amoniac là chất độc hại quan trong nhất. Số lượng amoniac mà gan không chuyển hóa được càng lớn thì bệnh não gan càng nặng. Cách điều trị chính yếu là giảm lượng amoniac đọng bên trong máu bằng phương pháp hạn chế chất đạm cùng một số phương pháp khác. Hôn mê do suy gan nặng xảy ra khi gan không còn đào thải được các chất độc, các chất độc này sẽ bị ứ lại trong máu, ngấm vào hệ thần kinh và làm rối loạn các hoạt động của não, nặng nhất là gây hôn mê sâu.
Bệnh nhân xơ gan có tỷ lệ mắc ung thư gan rất lớn. Với khoa học y học ngày một phát triển, nếu người bệnh phát hiện sớm vẫn có thể dùng một số phương pháp để ngăn trở sự phát triển của tế bào ung thư và kéo dài sự sống. Việc chữa trị xơ gan còn nhiều khó khăn thế nên việc phòng tránh bệnh bằng lối sống lành mạnh là khôn xiết quan trọng.
Để phòng tránh bệnh xơ gan, cần nắm rõ về các căn bệnh viêm gan để tiến hành gian lây nhiễm bệnh từ người khác. Bên cạnh đó cũng đã có vắc-xin phòng các bệnh viêm gan này. Tiêm chủng đầy đủ cũng là một bước quan trọng để phòng tránh bệnh xơ gan.
Một lối sống lành mạnh chắc chắn sẽ là cách dự phòng bệnh xơ gan hiệu quả nhất. căn bản là ăn uống đủ chất dinh dưỡng, hạn chế ăn đồ dầu mỡ hay uống các chất kích thích như rượu, bia, cà phê,... Bên cạnh đó, việc tập thể dục thể thao thẳng tắp cũng góp phần làm tăng sức đề kháng của thân thể, góp phần phòng chống xơ gan.
BS. Nguyễn Văn Bình
